Egitarau xehea beherago aurkituko duzue.

Pandemia ixtorio, azken minutan gertakaria lekuz aldatu behar izan dugu. Jardunaldia zineman eginen da, eta bazkaria herriko ostatuetan. Izen emaiteak burrustan etortzen ari dira, eta tokiak mugatuak izanez, zuen izena lehen bai lehen emaitera gomitatzen zaituztegu, ez baduzue jadanik egina. Idatz ezazue : zabalikelkartea@gmail.com eta erran bazkaria ere hartugogo duzuen (jardunaldia : 10€, bazkaria 22€).

Lau bideo labur hauetan Donapaleuko auzapezak, Nabarralde eta Zabalik-eko ordezkariek eta J Louis Davant historialariak gertakaria beren hitzez aurkezten digute.

Charles MASSONDO, Donapaleuko auzapezaren hitza :

Jean Louis DAVANT, historialariaren hitza :

Mattin IRIGOIEN, ZABALIK elkartekoa, antolatzailearen hitza :

Angel REKALDE, NABARRALDE Fundaziokoa, antolatzailearen hitza :

EGUNAREN EGITARAUA : URRIAREN 3a, larunbata

GOIZA DONAPALEUKO ZINEMAN

09:00 – 09:30. HARRERA Donapaleuko Auzapezaren ganik

ERAKUSKETAREN ESTRENALDIA : 1620. Nafarroa subiranoaren azken hatsa ernazimentu betean.

09:30 – 10:00. JARDUNALDIKO ZUZENDARIAREN HITZA: Jean Louis Davant.

10:00 – 10:45. 1620. Paueko Ediktua. Garaia. Erregea. Nafarroako Erresuma. Álvaro Adot.

10:45 – 11:15. 1620. Paueko Ediktua. Gaurko ikuspegia eta balorazioa. Luis Mª Martinez Garate.

11:15 – 11:45. Baxenabarreko erresuma. 4 erreginen loraldia. Amaia Nausia.A

11:45 – 12:00. ATSEDENALDIA.

12:00 – 12:15. BIDEOZ RENOTIK (Nevada) : 1620eko Ediktua Polverelen diskurtsoan. Xabier Irujo.

12:15 – 12:35. Ediktuaren inguruko erlijio, politiko eta kultur erronkak Biarno eta Nafarroan (1609-1640). Thierry Issartel.

12:35 – 12:55. 1620ko urria. Luis XIII erregea Biarnora etortzearen ondorioak. Joseph Miqueu.

12:55 – 13:15. Paueko Ediktua. Gaurko Iparralde eta Baxenabarreko ikuspegia. Eneko Bidegain.

13:15– 13:25. Hizkuntza burujabetzaren amaiera 1620ko Biarno eta Nafarroan.  Iñaki Lopez de Luzuriaga.

13:25– 13:30. ONDORIOAK: Jean Louis Davant.

BAZKARIA HERRIKO OSTATUETAN (erresarbak antolatzaileek aitzinetik eginak izanen dituzte)

ARRATSALDEA

15:30 – 17:00. BISITA GIDATUA DONAPALEUN GAINDI: abiatzea ostatuen aitzinean (Abere merkatu plaza).

17:00 – 17:30 BIDEAK gunean. LOSTALEN ARGUMENTUAK. Diskurtso grafiko umoretsua Asisko URMENETAren eskutik.

Itzulpen sistematikoa segurtatua da euskaraz, espainolez eta frantsesez goizeko komunikazio guzietan.

KOMITE AKADEMIKOA:

Jean Louis Davant; Luis María Martínez Garate, Alvaro Adot

KOMITE TEKNIKOA:

Mattin Irigoien, Jean-Claude Mailharin, Paul Lacroix, Angel Rekalde, BeñiAgirre

ANTOLATZAILEAK:

Zabalik Elkartea, Hernani Errotzen Elkartea, Nabarralde Fundazioa

LAGUNTZAILEAK:

Donapaleuko Herriko Etxea, KANALDUDE, Martin Ttipia elkartea, OLENTZEROREN LAGUNAK, EUSKAL IRRATIAK

IZEN-EMATEA

Jardunaldia: 10 euro

Bazkaria: 22 euro (antolatzaileek hartzen dituzte izenak).

NABARRALDE: (0034) 948211057 nabarralde@gmail.com www.nabarralde.eus

ZABALIK: zabalikelkartea@gmail.com Tel: (0033) 7.88.18.88 www.zabalik-amikuze@eus

Gertakizuneko soinu-deia hementxe :

Joan den ekainaren 11ko egunaldiak arrakasta pollita bildu du, antolatzaile ziren Ikastola eta Zabalik elkartea pozteko gisan. Goiz-goizik Behaskaneko lakuaren inguruak harrotzen hasiak ziren, eta txirrindulaz ala oinez, multxo ttipika ala bakarka, jendea abiatzen zen kolorezko xingoleri segi, mota bakoitzak ibilbide luze edo laburragoa, errexa edo zailagoa markatzen baitzuen, Lohitzune eta Domintxineko « kaskoetan » gaindi. Bide erdi, askaria hartzeko manera aurkitu zuten denek, hori ere kirolaren parte baita alabaina. Gisa hortan, 80 txirrindulari eta 105 oinezkakoek parte hartu zuten. Goiz undarrera, haurrendako zoin-gehiagoka ttipi batzu antolatuak ziren lakuaren inguruan, gehituak ostatuan eta talo jaten artzeko artetik.

Ohartzen gira, emeki-emeki, gertakari hunek bere manera atzemaiten ari duela, eta jendea ere urtetik-urtera lasaiki egoiten dela ondotik kalakan eta goxatzen.

Huna haurren lehiaketen emaitzak :

2005-2007 artekoetan :

• mutikoetan : Xabi Castege – Mikel Hiraboure
• nesketan : Argitxu Arburua – Kattin Fourcade
• mistoan : Anaïs Récalde – Patxi Barteborde

2002-2004 artekoetan :

• mutikoetan : Iban Iceaga – Bastien Brisé
• nesketan : Idoia Iceaga – Emma Vignau

Antolatzaileek laguntzaile izan dituzten enpresak eskertzen dituzte, horien artean Oihanburu eta Etxegintzakoak bereziki.

Ondoko urtera arte, dudarik gabe.

Baskaltiarrek hautatuko dituzte kantuak zerrenda batean, eta bi pantaila handietan segitzen ahalko ditugu kantuen hitzak (ez dazkitenentzat aiseria guzia eskainia izanen da ikusten duzuen bezala).

Zatozte gustian Euskal Herriko kantu ezagunen kantatzera, zatozte gustian Amikuzeko kantuen ikastera.

Lekuak mugatuak baitira, izenak eman aintzinetik 06 84 17 31 40 edo zabalikelkartea@gmail.com.

Aratsaldez, bertan baskaldu ez direneri ere idekia izanen da.

Ez badakizue ere, hona nola igaiten den kantu baskari bat. Jendea biltzen da multxoan leku batean, aperitifa edaten dute. Hor deia batzu kantuz hasten dira. Berotuz-berotuz joaiten da giroa eta denak kantuz ari dira memento baten burian. Mahairat pasatu eta, bada beti bat kantu baten abiatzeko. Platak pasatzen dira, baina sekula ez dute denek betan jaten, beti norbait kantuz ari baita. Azkenekotz, kantua kantuaren gainen, ez da gehiago edatearen beharrik ere mozkortzeko… Astiria jina da nehor ohartu gabe, eta oraino kantuak kantua jarraitzen du ! Sekulako adrenalina uholdea ixuri da 6 edo 8 orenez, denak sekulako forman itzultzen dira etxera, eta nork daki, oraino kantuz ari dira bakotxa beren etxeetan…
Ez hutsegin terapia guziak balio dituen joko hau, jin eguerdiko Pinkenerat, pantailetan lerrokatuko dira kantuen hitzak, zuek ez okupa, bakarrik kanta !

Joan den abenduaren 17an, Behauzeko gela berri-berrian, ospatu ginuen gure urte ondarreko bertsu afariaren 4garren edizioa. Erran dezakegu aurtengoak, besteen bide beretik segitu zuela, giro bero-beroan…

Afaria berriz ere, gure lekuko sukaldariek, lekuko mozkinekin prestatua, paregabea izan zen. Iduri luke usaia hartuz, hobetzen direla gainera!! Eta gu orduan, untsa usatzen.

Eta zer erran, Sebastien Lizaso eta Aitor Mendiluze-k afalondoan bota bertso erauntsiaz!! Xoragarria izan da berriz ere… Laister laister, hemen berean, saioaren zati bat ikus eta entzungai ukanen duzue… (Gure teknikariak punduan emaiteko denbora…)

Hemen gaindi gutti ezagutzen dugun taldea, Bizkaiatik heldu zaigu Gibelurdinek. Alta merezi du!! Marxtoaren 14an, segur dantzan eta kantuz ari araziko gaituztela!!

Gibelurdinek musika jo baino, musika bizitzen dute. Ondoko testua irakur daiteke beren webgunean : « Gizarte eredu onek helarazten digun musikaren aurrean, herrien nortasunaren, aberastasun kulturalaren eta gure sustraien defentsarako tresna da herri musika. Berau zabaltzea, gure helburu garrantzitsuenetako  bat bilakatu da proiektu honetan, datozen belaunaldiek euren herriko musika ezagutu, dastatu eta gozatu dezaten. Aniztasun koloretsua gris bihurtzen dabil musika globalizatuaren hatzaparpean. Horren lekuko, munduko herrialde desberdinetan musika bera entzuten da dantzaleku eta tabernetan, bertako musika entzutea zail bihurtzeraino… » Eta taldearekin ezagutza doi bat pusatzeko : http://www.gibelurdinek.eu/

Bideo huntan, preziatzen ahalko duzue haien kantuetarik bat.

 Konbentzituak gira gaur Amikuzen den giroak, badituela erro batzu eskualde hunen historian :

• Euskarari buruz halako ahalge bat bada, agerian bederen, euskara gehien abandonatu duen eskualde bat da,

• Hiri nagusia (Donapaleu) eta inguruko herri ttipien arteko harremana, minbera izana da,

• Hemen goizik eta azkarrago, aitamek ukan dute errabia bezala beren haurren eskolatzeko nahia, beren haurrak jalgiarazteko arbasoek ezagutu duten egoeratik. Ez da kasualitatea (geografikoki diferentzia izanik ere), hemen sortu bada LUR BERRI (laborantza koperatifa handia), Jean ERRECART bezalako leader bat, …

 Bilakaera horrek ondorioak baditu. Ondorio txarrak (euskara, kultura, abertzaletasuna, …) eta onak (?)(ekonomian eta laborantzan dinamika, …), 50-60 hamarkadan sortuak girenek senditzen dugu barnetik. Amikuzeko zkizofrenia hau nahi ginuke ikertu (gure barneko minak sendotu..?) eta pentsatzen dugu orai dela mementua eta ordu dela: gure belaunaldiak badu zer kondatzeko, bai eta ere etxetiergoa barnetik ezagutu duen belaunaldiak ere, bainan desagertzen ari da.

Gure hipotesia

Nafarroaren konkista burutu zelarik, Donapaleu bilakatu zen Nafarroako (edo erresuma hartarik gelditen zen xoko ttipiko) hiri nagusi. Beraz 1530etik 1630 artio, Donapaleu izan da erresumako adminiztrazio zentroa. Sinbolikoa izanik ere, erregeak boterearen ikur guziak nahi ukan zituen hemen kokatu. Frantziako iraultzaren ondotik ere, Donapaleun izanik auzitegi garantzitsua, hunarat jin dira metaka bai juje, bai uxer, idazkari, funtzionario, … Haboroxiak denak eskolatuak eta aberatsak! Boterea eta sosa uztartzeak abiatu eta bultzatu du prozesu madarikatu hau:  zorra, dirua ezin itzulia, auzia, etxe saltzea, kanporatzia, etxitier bilakatzea!

Gure xedea

Nahi ginuke ikerketa batzuen medioz, etxeko jaun/etxetier bilakatze horren giltza, misterioa atzeman! Euskal Herriko Unibersitatean erakasle bat kontaktatu dugu, hea gure asmoak erhoak direnez jakiteko. Hala ez bada, laguntzen ahal bagintu …

Euskaraz bixtan dena…

Herrika eta etxeka, bai eta ere Amikuze guzia orokorki hartuz, nahi ginuke lurren eta exaldeen ixtorioa ikertu, eginahala urrun joanez, lehenik jendeen memoria kitzikatuz, gero karta zaharrak irakurtuz eta notario paperrak miatuz. Paraleloki nahi ginituzke lekukotasunak bildu, etxetiergoaren ahozko (eta izkiriatuak direnak ere) legeak edo araudiak metatzeko. Hea zer argazki ateratuko den hortarik…

Gai zabal hunen edozoin partetaz interesatuak bazirezte, jin goxoan gure ganat, bada zer egin!