ZABALIK » amikuze

EUSKARALDIA AMIKUZEN

Zabalik elkartea — Sat, 31 Dec 2022 19:55:50 +0000

ZENDAKO IZENA EMAN EUSKARALDIAn ?

Euskaraz mintzatzeko fida zira ? edo euskaraz mintzatzen bazaizu ulertzen duzu ?

Orduan euskaraldiak proposatzen dituen bi roletarik bat hartzen ahal duzu.

Eta rolarekin konpromisioa hartzen duzu :

ahobiziak 15 egunez ahal duen leku eta memento guzietan euskaraz eginen du, lehen harremana bederen,
beharriprestak, bere txapa papoan, jakinarazten du euskaraz egiten ahal zaiola, bera ez bada fida ere beti euskaraz artzeko.

Zendako sino horiek guziak ?

Euskararen aldeko atxikimendua gorenean da garai hauetan. Egia da. Egia da ere, ez dela sekulan euskara hain guti entzun izan. Euskaldunak mutuak gira !

Helburua da atxikimendua gainditzea, eta erabilera bilakatzea. Hizkuntza ez da biziko ez bada erabiltzen. Ditugun ahalge eta politezia ustezko jokaera hilgarriak ez baditugu gainditzen, ez badugu adorerik aski girena giren bezala izaiteko, zendako bestek defendiatuko dute euskara ? Zendako burraso ez-euskaldunek haurrak euskara ikasten ezarriko dituzte ? Zendako jendea joanen da gau eskolara ?

Euskarak behar gaitu, eta behar dugu euskara, … erabiltzeko !

Orduan balia zite paradaz, emazu zure izena www.euskaraldia.eus webgunean, eta azaroaren 18an, zauri Donapaleuko merkatu estalira, 7etarik goiti, zure txaparen bila.

NOLA EMAN IZENA EUSKARALDIAn ?

Bi kasu :

- Joan den Euskaraldian izena eman zinuen : imeil bat ukanen duzu , berriz engaiatzera gomitatuko zaituena. Aski dituzu instrukzioak jarraitzea.

- Lehen aldikotz nahi duzu izena eman : jo ezazu euskaraldia.eus webgunera, eta proposatua den bidea jarrai ezazu

Arigune izan zinteke ere :

Zure enpresan, elkartean, edo beste edozoin erakundetan, prest zirezte talde gisa euskaraldian engaiatzeko : erran nahi batzu Beharriprest beste batzu Ahobizi, denak ez bazirezte ere, prest zirezte zuen artean 15 egunez erabilera bultzatzeko, batzu mintzatuz, besteak behatuz.

Urriaren 31 arte duzue euskaraldia.eus webgunera jotzeko eta Arigune bezala zuen izena emaiteko.

EUSKARALDIAREN ABIATZE PESTA ETA TXAPEN BANAKETA

Azaroaren 18an, ostirale astiriko 7etarik 11ak arte, Donapaleuko merkatu estalian igurikatua zira :

- Ahobizi eta Belarriprest txapak orduan banatuko dira,

- musika, dantza, kantu, margo, tindu, talo, xingar eta edateko izanen dira nasaiki.

Abia dezagun sozial ariketa erraldoia omore onean, 15 egunez segitzeko ber garrarekin, eta nork daki ? ondotik hala hala segitzeko gogorik hoberenean !

Gure bizitzak euskaraz tinda ditzagun nasaiki …

ANIMAZIOAK EUSKARALDI DENBORAN

– 11/18an, Euskaraldia abiatzeko pesta Donapaleuko merkatu estalian, astiriko 7etarik 11ak arte

- 11/23 astezken egun guzian, mediatekan ikastolaren 50 urteen dokumentala buklean mediatekan

- 11/25ean, euskaraldiaren karabana Donapaleuko merkatuan

- 11/25ean, ikastolako burrasoen iniziazio tailerra eguneroko elkarrizketetan trebatzeko, 6ak30etan

- 11/25ean, Ganbeta ostatuan, Karaoke gaualdia, Donapaleuko herriko etxeak antolaturik

- 11/26 goizean, ikastolako 50 urteen dokumentala eta liburuaren aurkezpena mediatekan

- 11/29an, 6ak30etan, gela berdean, diktaketa publikoa Donapaleuko herriko etxeak antolaturik

- 12/02a, 7etan Donapaleuko Touzaa etxean, Zabaliken biltzar nagusiaren ondotik, Euskaraldiaren bukaerako aperitifa.

ABIATZE PESTA KAUSITUA

Joan den ostiralean, Euskaraldia abiatzeko pestatxo bat muntatu zuten Amikuzeko batzorde antolatzaileak.

Batzorde hortan bildu gira Zabalik elkartearen inguruan, ikastola, gau eskola, gaztetxea, eta hainbat norbanako eskukaldi bat eman dutenak.

Bakotxa bere Ahobizi edo Beharriprest txaparen bila jiteko estakuruz antolatua zen pesta. Horrara eta, taloak bero-bero, edatekoa fresko-fresko eta animazio zerrenda aurkitu zuten, hortik iragan ziren 200 bat lagunek.

Txalapartaren ttakun-ttakun-ek abiarazi zuten zeremonia, bertsulariek agurra egin, hitzaldiak gero (ikus webgunean), eta mutxikoak dantzatu aitzin, 4 kantu eman genituen denek batera.

Eskertzekoak dira hor parte hartu duten denak, musikari, bertsulari, laneko zirenak ostatuan eta taloetan, bai eta partaide guziak, biziki xinpleki eta giro lasaian joan baitzen dena.

Denen arteko elkarlanaren beharra badu gure xedeak, eta ikusten dugu bere fruituak ekartzen dituela, emeki bada emeki, baina den gutienez arraiki !

AMIKUZEN EUSKARALDIA zenbakitan

Ariguneak : 35

Izena eman duten norbanakoak : 143

2022ko Libertimendua : nehoizko arrakastatsuena

Zabalik elkartea — Fri, 04 Feb 2022 20:53:54 +0000

Aurtengo Amikuzeko Libertimendua, 2022ko otsailaren 13an Donapaleu zentrora itzuli da ! Jaz, neurri sanitarioen debekuak eta jendarmeen presentzia permanenteak, mendira bultzatu zituzten dantzari eta zirtzilak. Soihartze kaskoan ospatu ahal izan zuten ihauteria azken finean, leku eta giro zoragarri batean.

Aurten berriz herri erdira jautsi dira, udaberriaren etorrera ospatzera. Jendalde ikaragarria hurbildu da, horrek berak erakusten baitu zenbatekoa den elgarrekin izaitearen egarria. Irri eta dantza egiteko, aire freskoa eta eguzki printzen gozatzeko, elearen eta sinoen liturgia gauzatzeko…

Hona hemen egunaldian barna bildu argazki zonbait.

1620ko Ediktua, Nafarroako LOrALDIA

Zabalik elkartea — Tue, 29 Sep 2020 04:49:21 +0000

Gure historia berreskuratzeko egunaldia 2020ko urriaren 3an, ibiakoitz goizetik arratsera, muntatu dugu ZABALIKeko lagunek, NABARRALDE Fundazioa eta HERNANI ERROTZEN elkartearen partaidetzarekin.

Egitarau xehea beherago aurkituko duzue.

Pandemia ixtorio, azken minutan gertakaria lekuz aldatu behar izan dugu. Jardunaldia zineman eginen da, eta bazkaria herriko ostatuetan. Izen emaiteak burrustan etortzen ari dira, eta tokiak mugatuak izanez, zuen izena lehen bai lehen emaitera gomitatzen zaituztegu, ez baduzue jadanik egina. Idatz ezazue : zabalikelkartea@gmail.com eta erran bazkaria ere hartugogo duzuen (jardunaldia : 10€, bazkaria 22€).

Lau bideo labur hauetan Donapaleuko auzapezak, Nabarralde eta Zabalik-eko ordezkariek eta J Louis Davant historialariak gertakaria beren hitzez aurkezten digute.

Charles MASSONDO, Donapaleuko auzapezaren hitza :

Jean Louis DAVANT, historialariaren hitza :

Mattin IRIGOIEN, ZABALIK elkartekoa, antolatzailearen hitza :

Angel REKALDE, NABARRALDE Fundaziokoa, antolatzailearen hitza :

EGUNAREN EGITARAUA : URRIAREN 3a, larunbata

GOIZA DONAPALEUKO ZINEMAN

09:00 – 09:30. HARRERA Donapaleuko Auzapezaren ganik

ERAKUSKETAREN ESTRENALDIA : 1620. Nafarroa subiranoaren azken hatsa ernazimentu betean.

09:30 – 10:00. JARDUNALDIKO ZUZENDARIAREN HITZA: Jean Louis Davant.

10:00 – 10:45. 1620. Paueko Ediktua. Garaia. Erregea. Nafarroako Erresuma. Álvaro Adot.

10:45 – 11:15. 1620. Paueko Ediktua. Gaurko ikuspegia eta balorazioa. Luis Mª Martinez Garate.

11:15 – 11:45. Baxenabarreko erresuma. 4 erreginen loraldia. Amaia Nausia.A

11:45 – 12:00. ATSEDENALDIA.

12:00 – 12:15. BIDEOZ RENOTIK (Nevada) : 1620eko Ediktua Polverelen diskurtsoan. Xabier Irujo.

12:15 – 12:35. Ediktuaren inguruko erlijio, politiko eta kultur erronkak Biarno eta Nafarroan (1609-1640). Thierry Issartel.

12:35 – 12:55. 1620ko urria. Luis XIII erregea Biarnora etortzearen ondorioak. Joseph Miqueu.

12:55 – 13:15. Paueko Ediktua. Gaurko Iparralde eta Baxenabarreko ikuspegia. Eneko Bidegain.

13:15– 13:25. Hizkuntza burujabetzaren amaiera 1620ko Biarno eta Nafarroan. Iñaki Lopez de Luzuriaga.

13:25– 13:30. ONDORIOAK: Jean Louis Davant.

BAZKARIA HERRIKO OSTATUETAN (erresarbak antolatzaileek aitzinetik eginak izanen dituzte)

ARRATSALDEA

15:30 – 17:00. BISITA GIDATUA DONAPALEUN GAINDI: abiatzea ostatuen aitzinean (Abere merkatu plaza).

17:00 – 17:30 BIDEAK gunean. LOSTALEN ARGUMENTUAK. Diskurtso grafiko umoretsua Asisko URMENETAren eskutik.

Itzulpen sistematikoa segurtatua da euskaraz, espainolez eta frantsesez goizeko komunikazio guzietan.

KOMITE AKADEMIKOA:

Jean Louis Davant; Luis María Martínez Garate, Alvaro Adot

KOMITE TEKNIKOA:

Mattin Irigoien, Jean-Claude Mailharin, Paul Lacroix, Angel Rekalde, BeñiAgirre

ANTOLATZAILEAK:

Zabalik Elkartea, Hernani Errotzen Elkartea, Nabarralde Fundazioa

LAGUNTZAILEAK:

Donapaleuko Herriko Etxea, KANALDUDE, Martin Ttipia elkartea, OLENTZEROREN LAGUNAK, EUSKAL IRRATIAK

IZEN-EMATEA

Jardunaldia: 10 euro

Bazkaria: 22 euro (antolatzaileek hartzen dituzte izenak).

NABARRALDE: (0034) 948211057 nabarralde@gmail.com www.nabarralde.eus

ZABALIK: zabalikelkartea@gmail.com Tel: (0033) 7.88.18.88 www.zabalik-amikuze@eus

Gertakizuneko soinu-deia hementxe :

J Claude Mailharin-i « etxetiargoaz » elkarrizketa, Iparraldeko Hitzan

Zabalik elkartea — Fri, 15 Nov 2019 19:28:13 +0000

Iñaki Etxeleku,
2019ko azaroaren 15a.

Kontatua ez den klase zapalkuntza.

Azaroaren 23an, Jean-Claude Mailharinek ‘Etxetiargoa Amikuzen’ mintzaldia eskainiko du Gamuen. 1970eko hamarkada arte iraun duen menderakuntza horretaz daraman ikerketa lan sakonaren emaitza da hitzaldia.

Informatika ingeniari atera zen Lyongo Insa eskolatik Jean-Claude Mailharin. Ingeniari ibilbidea bukatu eta erretretan sartuz geroztik Amendüzeko eiherazaina dela erran daiteke. Zabalik elkartean dabil, bestalde, eta ikerketa lan gotorrak abiatuak ditu Amikuzeko etxetiargoaz. Etxaldeen iraganak, lur jabeenak, etxetiarrei jarri hitzarmenak eta beste dokumentu elemenia miatu ditu. Etxetiar ondokoen lekukotasunak bildu, orduko bizi baldintzen aipatzeko.

Mendeak iraun duen menderakuntza hori teorian zer zen esplikatu du: “Etxetiargoa, teorian, kontratu bat da, lur jabe baten eta laborari baten artekoa. Laborariak ekartzen du bere besoen indarra, laneko indarra, ez laborantzari buruzko gaitasuna. Kontratu hori Erdi Arotik heldu da Frantzian”.

Bilakaera bat izan dute Frantzian kontratu horiek. XIX. mendean, legez arautuak izan ziren. Lurra lantzen zuen etxetiarrak ez zuen erabakirik etxaldearen kurriarazteko. “Laborantzari buruzko gaitasuna, inteligentzia, jabeak zuen ekartzen. Harreman sozial horretan, etxetiarrek gaizki bizi izan dute nagusiak manatzea laborantzaren egiteko moldean ere: behar zelarik uzta bildu, nagusiaren baimena behar zen; kabala bat nahi bazen saldu, berdin”. Urtero, San Martin izuaren egunez epaitzen zuen jaunak etxetiar bat atxiki ala bota. “Gauzak oro lerrokatzen direlarik egiten du harreman bat nonbait esklaboaren eta nagusiaren artekoa bezala”.

Ipar Euskal Herrian, gauzak ez dira iragan arras Frantzian bezala. “Euskal Herrian ez da Erdi Arotik heldu. Erran ditudanak ez dira berehala aplikatu. Denak etxeko jabeak baitziren. Amikuzen ere bai. Etxalde guzietan baziren etxeko jaunak 1600-1700 urteak arte”. Baieztatu ahal izan du aztertu dituen etxalde guzien genealogia eginez; eta ohartu da Nafarroako Erresuma garaian, konkista arte, jabe zirela. “Konkistatik landa, emeki-emeki sartu gara Frantziako gizartean. Ene ustez, Frantziako sistemak kutsatu zuen gurea. Etxetiargoa nobleziarekin batean jin zen”. Artetik errateko, XVIII. mendeko ezkontza kontratuak hostokatuz ikusi ahal izan du nola Euskal Herriko etxaldeen transmisio sistema —baizik eta premuak zuela ondokotza, izan gizon ala emazte—, “mito bat” zela. “Atzeman ditut ezkontza kontratu anitz Amikuzen non formula bat bazen frantsesez: ‘Premuak du ondokotza; arra emearen gainetik delarik”. Haatik, premuak dena bazuela, bai.

Nafarroako erresuma garaian bazen noblezia nafar hori, lur jabe handi zirenak, eta Mailharinek dio konkistatik landa noblezia frantsesaren gisakoa bilakatzen hasi zela. Horren adierazle da Nafarroako lege zaharrean nehon ere agertzen ez zen arau bat, eiheren ingurukoa. Frantziako erregimen zaharrean, laborariak behartuak ziren noble baten eiherarat ekartzea uzta. “XVIII. mendean hasten da agertzen hemengo kontratuetan. Eta non agertzen da? Lehenik, frantsestu diren nobleen kontratuetan. Horietan, Agarramontekoa. [Nafarroaren] konkistatik landa berehala harremanak egin zituen Frantziako erregearekin”.

Aldaketa nagusi bat ekarri zuen. Lehen jaun bat baino gehiago zelarik herrika, jauregi gotorrak hasi ziren bateratzen ezkontza bidez. Amendüzekoa, Domintxainekoarekin; hortik, Bithiriñakoarekin. Bithiriñakoa, Karrese eta Autilekoarekin. “[Frantziako] Iraultza aitzin, Montreal Bithiriñako nobleak bazituen: Amendüzeko jauregia, Bithiriñakoa, zortzi edo bederatzi eihera”. Konkista ondoan, Nafarroa Garaitik jindakoa zen delako Montreal hori. Frantzian deitu concentration nobiliaire delakoa gertatu zen Ipar Euskal Herrian ere. “Emeki-emeki, noble batzuk desagertu ziren, eta beste batzuk azkartu. Eta hasi ziren etxetiarren ukaiten. Iraultzarat heldu ziren aberasturik. Mugimendua abiatua zen”. Berdin gotortu ziren —ezkontzaz edo erosiz— Behaskane, Arberatze, Oragarre, Arboti, Uhartehiri, Amorotze, Gamueko jaunak.

‘Frantziako Iraultza’

Lege berriak ekarri zituen Frantziako Iraultzak. “Lege berriaren ondoriorik latzena izan zen bortxatzen zuela ondokotza dena partekatzea. Laborariek gainditu izan dute; ikaragarriko jukutriak izan ziren notarioekin berrehun urtez Euskal Herriko legea aplikatzeko”. Nobleen artean besterik izan zen, berehala hasi baitziren sekulako gatazkak askazien artean. “Zapartatu ziren lehen familiak izan ziren nobleenak”. Partekatzeak ontasunak galarazi zizkien. Adibide bakarraren emateko: Montrealek dena saldu zuen 1831n. “Jauregien ibilaldia beste etapa batera pasatu zen orduan: hor hasi zen burgesia. Salbu kasu bat edo bi, noble guziek galdu zuten dena, eta Iraultzatik landa sartu ziren sosdunak”.

Nobleen ondasunen erosten hasi zen burgesia berri hori, eta horrekin jin industria kontzentrazioa deitu dena. “Nobleek baldin bazituzten lauzpabost etxetiar, delako sosdun horiek pasatuko ziren 20, 30, 35, 40 etxetiar beren peko ukaiterat”. Noble batzuek Euskal Herriko lege zaharrentzat oraino errespetua bazuten ordura arte. Jabe berriak ez ziren horretarik ari. “Gutara arte iraunen duten jauntto horiek hasi ziren fortuna egiten”. Orduko Baxenabarreko gizarte hartan hiru klase sozial bereizten ditu Mailharinek: “Etxetiarrak, lurrik gabeak; etxeko jaunak, beren lurren jabe eta beren lurra joanarazten zutenak; eta jaunttoak, Iraultzatik landa lekukoa hartu zuten horiek”. Gehitu behar zaizkie mutilak: klaserik pobreena, deus gabe etxaldez etxalde lan bila zebilena. Nafarroako Erresumari lotu Amikuze historikoan, 32 parrokiatan, 914 etxalde kontatu ditu Mailharinek, eta %55 etxetiarrak ziren.

Nor ote ziren burges edo jaunttoak? “Lege gizonak”. Dabadie, Dartes-Lassalle, Etxatz, Etxekopar, Laborde, Barbasta familiak aipatu ditu nagusietan. “Hamar jabe handienek bazituzten 250 bat etxetiar beren peko. Hamarretarik zortzi hasi ziren lege gizonak izanez”. Juje, notario, uxerrak ziren. “Sosa bazuten, legeak ezagutzen, hurbil ziren zailtasunetan ziren laborariez. Erdi bankariak ziren; bankurik ez zenez, berek prestatzen zuten sosa. Ez bazenuen sosa itzultzen ahal, sesitua zinen”. Amikuzen halako jaunttoen botere garatzea esplikatzeko, hipotesi bat baluke amendüztarrak. “Hipotesia baizik ez da, ez baita sekula segurtamenik istorio horietan. Zendako Amikuzen? Auzitegia baitzen. Nafarroako erreinutik hiri nagusi bilakatu baitzen Donapaleu. Erregek auzitegi gorena ezarri zuen hor”. Beste esplikabide bat ikusten du, geografikoa: “Sos egiteko lurrak hemen ziren: plano, ez sobera gora”.

Bigarren Mundu Gerra arte iraun duen azpiratzea eraman dute jauntto horiek. Herriko kontseilua beren esku zuten, eliza beren zerbitzuko, jendailarekin ez ziren nahasten. Amikuztar frankok konta dezaketen anekdota buruan du Mailharinek. “Atzo balitz bezala gogoan dut. 11 urte nituen. Meza aitzin gizon guziak kalakan ari kanpoan; emazteak jada otoitzean ari barnean. Amendüzeko jauna heldu bere karro, zaldi eta xapelarekin. Jausten da, eta gizon guzi-guziek [jestuz eskarniatzen ditu boneta burutik kentzen eta burua apaltzen jaunari errespetuz]”. Nagusia erraten zitzaion. Harritzekoa ere baita nolaz jendea egon den hain luzaz oldartu gabe. “Junes Casenaverekin mintzatu nintzen. 1950eko hamarkadan jin zen Amikuzerat, eta harritu zen etxetiar andanaz eta egoeraz. Erran zidan: ‘Harrigarri da; hemen pobreak dira, eta burua apal. Zuberoan pobreak gara, baina buru zut!’”. Beste irudi adierazgarri bat buruan du, Casenave bera harritu baitzuen: San Martinez, etxetiarrak bideetan lerro-lerro, nagusiak kanpo ezarririk, etxe berri baten bila, behi pare bat uztarrean orga baten aitzinean. Haurrak orga gainean, bi altzari txar, zakurra. “Karikatura ematen du, baina hala zen! Hemen gaindi deitzen zituzten itzainak. ‘To, itzainak abian dituk!’. Amiñi bat mespretxurekin”. Oldarraldi batzuk izan ziren, alta, auzoko lurraldeetan —Peirahorada, Port-de-Lanne, Saubrigues—. “Zerendako hemen ez da zapartatu? Ene ustez, Elizak atxikitzen zituen denak”.

Egia erran, zapalkuntzak 1970eko hamarkada arte iraun du etxetiar batzuentzat, baina gerla ondoko 1946. urteko legea mugarri bat izan da aldaketarako. Erresistentziaren Batzorde Nazionalean parte hartu baitzuten komunistek, Laborantza Saileko lege garrantzitsu bat bozkarazi zuten. “Lege berri horrek zer aldatzen zuen? Gauza inportantea: laborantzak ekartzen duen errebenioa ez da joan behar lur jabeari, baina lurra joanarazten duenari. Hori iraultza zen”. Ordura arte uztak, kabalak partekatzen baitziren nagusiaren probetxuko; aipatu gabe nagusiek eskatu gehiegikeriak —hamarrena ematea, besteak beste—. Horren betetzeko neurri nagusi bat ekarri zuen legeak: ordura arte, etxetiarren kontratuak —elezkoak— urte batekoak ziren. “Ikus etxetiarrak zer perspektiba zuen etxaldean”. Legeak bederatzi urteko kontratuak behartu zizkien jabeei. “Helburua zen etxetiargoaren kontratua desagerraraztea. Erran zuten: ‘Etxetiar batek nahi badu aferman pasatu, galdeginez geroz, badu’”. Aferma zelarik etxaldearen alokatzea jabeari.

Bizkitartean, bidegabekeriak iraun du. Legea 30 bat urtez egon da Amikuzen bete aitzin. Ondoko belaunaldi berriak erran zuen ‘aski’ ,eta baldintzak aldarazi zituen; aise lehenagotik borrokan hasi sindikalista batzuei esker, Mailharinek dioenez.

Ellande Mazondo

Legea 1946ko urrian bozkatu zen Frantzian. Arboti Etxartian etxetiar zen laborariak ondoko otsailean auzitan ezarri zuen bere nagusia —Gayant jauna—, arrandarat pasatzea galdeginez. Laborari hori Ellande Mazondo zen. “Sindikalista zen; departamenduko etxetiarren sindikatuburu; eta, laster, aferman ziren laborarien sindikatu buru. Berehala ukan zuen aferma”. Estatutua bai , baina auziak hamar urtez iraun zuen, parteak xehe-xehe negoziatu behar izan baitzituzten. “Hainbeste ziren xehetasunetan sartu, non jurisprudentzia egin baitzuen auzi horrek. Sindikalista gisa, hori zuen helburu”.

Gazterik hil zen Mazondo, 59 urtetan, baina azken urteak etxetiarren eskubideen defentsan iragan zituen. “Hil arte borrokatu zen. Orduko auzi guzietan agertzen da haren izena. Hemen Mazondo zen, eta kostaldean bazen Olano izeneko bat, Sarakoa; sindikalista hura ere”. Mailharinek bildu lekukotasunek diote marxista deitzen zutela Mazondo. “Ikusten duzularik Mazondo familia: holako euskaldun fededunik ez da! Marxista eta komunista izendatua izatea harrigarria da. Giroa halakoa zen”. Lekukoek eta Amikuzeko laborariek Ellanderen seme Beñat Mazondoren izena dute atxiki. Baina Mailharinek uste du Ellande aitak zuela biderik gaiztoena zilatu. “Ellandek zuen abiatu. Behar da pentsatu zer izan zitekeen orduko testuinguruan, auzitegian parean ukaitea Dabadie, Etxatz, Decastelbajac eta halakoak, eta Amikuzeko apaiz eta elizgizonen aitzinean bizitzea, notarioen aitzinean”.

Laborarien defendatzaile gisa anitz laudatu da Jean Errekart oragarretarra. Gauzak haxean eman nahi ditu Mailharinek. “Zer zen Errekart? Politikari bat. Aipatzen delarik sindikalista zela, ez da egia! Sindikatuko biltzar nagusi guziak irakurri ditut, eta agertzen da senatari gisa. Jainko bat balitz bezala ezartzen dute Errekart, baina borroka horretan bikote bat izan da. Mazondo, sindikalismoaren eremuan borrokatu zena. Hark zituen arriskuak hartu. Aldi berean, Errekart, politikaria. Biak behar ziren orduan”. Oroitarazi du Errekart familian etxe j

ETXETIARGOA AMIKUZEN hitzaldia, azaroaren 23an

Zabalik elkartea — Thu, 07 Nov 2019 21:13:37 +0000

1700ean, Amikuzek zituen 1000 laborariak, denak, etxeko jaunak ziren… bainan 1946an %55ak etxetier bilakatuak dira : %83 Aiziritzen, %89 Gamuen, %80 Zohaztin!

Noiz eta nola galdu dute beren burujabetza ?

Zer izan da etxetiargoa?

Nolako jendartea zen Amikuzen denbora heietan?

Zein borroken medioz Amikuztarrek beren fiertatea berreskuratuko dute 1946tik aitzina ?

Azaroaren 23an 10ak eta erditan, Gamueko Jauregian Amikuzeko Laminak elkarteak antolaturik, ZABALIK elkarteko Jean-Claude MAILHARINek AIZIRITZE GAMUE eta ZOHAZTIko kasueri bereziki hertsatu hitzaldia eskainiko dauku.

2019ko Otsail ostegunak : Ainhoa Intxaurrandieta ustelen angeluen neurtzen !

Zabalik elkartea — Wed, 20 Mar 2019 07:22:08 +0000

Otsailaren 21ean, Ainhoa Intxaurrandietak jendea harriturik utzi zuen. Posible dela horrelako gertakari desleial eta ilunen kateatzea, posible dela diruaren legeak jendearen eta interes publikoaren kontra hain tematuki aritzea, dena axaleko diskurtso demokratez beztiturik, posible dela indar gorde bat izaitea, politika eta instituzioak eta demokrazia errepresentatiboa bere aldera makurtzen duena, diseinu ilunenen inposatzeko, edozein izanik pagarazi behar prezioa, sosez, presio bidegabez, baina ere osagarriz…

Hemen dituzue, hitzaldi bukaeran, Ainhoarekin kurutzatu bi ele.

ALDAKA gaztetxearen 12. urtaburua martxoaren 30ean : sekulako pesta

Zabalik elkartea — Mon, 18 Mar 2019 20:47:37 +0000

Aurtengo urte betetzea etorri zaigu !! Martxoaren 30ean, egun osoko programa !

Eguerditan : zintzur bustitzea Xupz txarangak alaiturik

Bertso bazkaria : Amikuztar Eskukula famatua, eta Ezkorbruta talde xelebrearekin!

> Izena eman Ttittant-i 07 67 66 65 23 ra

Arratsaldean : joko animazioak…mus, molki, petanka, junggle speed, blind test…!

Arratsean, kontzertuak, hiru talde mitikorekin :
9ak30tan : Antton Larrandaburu & Bitxiloreak (folk-rock, rock)

10ak30tan : 2zio (rapa)

Gauerditan: Doctor Mephisto (soul blues)

Zatozte saldoannnn, giro ezin hobea izanen da!

KORRIKA Amikuzen : animazio erauntsia

Zabalik elkartea — Mon, 18 Mar 2019 20:15:47 +0000

Korrika lantaldeak animazio zonbait prestatu ditu martxo huntako.

YEZHOU bretaindar filma, martxoaren 12an

Helduden asteartean, martxoaren 12an, arratseko 8ak30etan, YEZHOU dokumentala proiektatuko da DONAPALEUko zineman.

Morgane Lincy, filmaren egilea, mundu zabalean gaindi ibili da hizkuntz gutiagotuetako lekukotasun bila : han eta hor.

Bera hor izanen dugu filmaren ondotik zuen galdereri ihardesteko.

Filma bretoindarrez izanik, zuzenezko itzulpen bat segurtatuko da mikrotik euskaraz. Frantsesezkoa ere segurtatuko da beharriko xuxurlaz.

KANTU BAZKARIA 03/24an

Duela 2 urte bezala, DONAPALEU Pinkenia (edo Bakearen) ostatuan, kantu bazkari bat antolatua da. Han zirenak oroit dira eguerditik zazpiak arte, gelditu gabe kantua kantuaren ondotik arizan zirela… Artetik, bazkari goxo bat eginez gainera !

Kantuen hitzak proiektatuak izanen dira paretetan, ariketa zinez errexten baitu horrek berak. Musikari lagun Laura Perez eta Kuntzulu hor izanen ditugu ere.

Bazkaria 22 €tan da, eta izena eman behar da aski goizik edo imeil honi erantzunez edo J Claude-i deituz : 06 84 17 31 40.

POTEO ALAITUA 03/29an

Ostirale astirian, 6ak30 7etarik aitzina, DONAPALEUko merkatu tokitik aitzina, KORRIKAko poteo alaitua izanen da ostatuz-ostatu eta karrikaz-karrika, MUSUTRUK txarangarekin.

Beste ekimenetan :

Jadanik badakigu KORRIKA TTIPIn Amikuzeko 400 haurrez goitik parte hartuko dutela.

Izanen da ere, azken aldietan usatu giren bezala, KORRIKA egunez egun segitzeko mapa argiztatu erraldoi bat turismo bulegoan.

Apirilaren 4an iganen da KORRIKA DONAPALEUn, goizeko 10etan. Goizetik hasiko da pesta eguna, eguerditan bazkari batekin eta arratsaldean animazioekin.

Ondoko egunetan xehetasun gehiago.

2019ko Otsail ostegunak : XAMAR, bere belaunaldiaren ibilbidearen kontalari

Zabalik elkartea — Sun, 17 Feb 2019 08:50:34 +0000

‘Etxera bidean’ bere azken liburuan, XAMARrek, Garralda bere sorterriko egoera kondatzen du. Bere belaunaldiak, adolezentzian deskubritu zuen euskara eta euskal kultura bazirela. Migrante ume edo hiri handiko bizitzaleen ganik normalago iduriko zitzaigun egoera hau, baina 70 hamarkadako Aezkoan hola gertatu zen. Berreskurapen bidai hau dauku esku artean ematen, fineziaz beterik den testu landu batean.

2018ko Otsail ostegunak : Jean Errecart eta Amikuzeren bilakaera

Zabalik elkartea — Tue, 17 Jul 2018 16:58:39 +0000

Berriki Auxtin Errotabeherek « Jean Errecart, la grande mutation » (Jean Errecart, mutazio handia) liburua agertu du frantsesez ELKAR argitaletxearen eskutik. 1945ko gerlatik landa gure lurraldearen egoera irauliko zituzten legeak izan dira. Jean Errecart, aldaketa horien erdian gertatu zen eta horien gidari ere, beste hainbatekin alabaina, alde ekonomikoan bezainbat sozialean : elektrika, ura eta bideak etxeetara ekarriz bixtan dena, baina bereziki etxetiargoaren klase sozial apalenaren altxatze ekonomikoa gauzatuz, LUR BERRI koperatifaren bidez, arto hazitakoarekin eta beste…

Ohartu behar da Amikuzen, gaineratiko Baxenabarren ez bezala, laborarien %80a zirela etxetiarrak. Feodalismoari konpara daitekeen gauza ahantzi bat da orai etxetiargoa, baina imajinatu behar da lurjabe handi batzuen peko zirela hauek, etxalde ttipi batzuetan, beren ekoizpenaren erdia nagusiari zor ziotela, berak deus gutirekin bizi behar zutelarik beren familiarekin.

Gerla ondoan, afermaren legeak errota itzulikaraztea ahalbidetuko du. Alabaina, aldaketa ez zen ura errekan ixurtzen den bezain aise egin !

Pare bat hamarkada laburrez, egoera trixte batetarik jali zen Amikuzeko jendartea, aldiz aldaketa orok, zerbait uzten du bide bazterrean, euskal identitatea adibidez gure kasuan, eta ongiak bere gaitzak dituelakotz berekin, gaurko begiz ikus ditzazkegu produktibismoari loturik direnak gure gainean ditugula indarrean. Aldiz, mendi eskualdean, hastapeneko egoera desberdina izanki, desberdinki egin da garapena, identitateari dohakionez konparazione.

Gaualdi horren helburua, Jean Errecart-en ibilbideaz balia, garai horien oroitzeko baliatuko dugu, nundik jiten giren ikusteko, eta nolaz honaino helduak giren argitzeko. Hiru hizlari izanen ditugu bidelagun : Auxtin Errotabehere, Jean Errecart-en ibilbideaz argitzeko, Jean Claude Mailharin Amenduztarra etxetiargoak Amikuzen izan duen pizuaz eta nola gauzak aldatu diren kondatzeko, eta Batita Boloki, Etxarriko AFMReko eskolier batzuek mendi aldean eta Amikuzen zertan bermatu den garapena agertzeko asmoz eraman inkesta baten ondorioez aritzeko.